Nederlands - 15 t/m 19 jaar

De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Over de auteur

Dimtri Verhulst werd in 1972 in Aalst (België) geboren als zoon van de postbode Pierre Verhulst en de huisvrouw Nicole Maesschalk. Op zijn twaalfde werd hij in een gezinsvervangend tehuis geplaatst. Vanwege zijn gedrag werd hij bij verschillende scholen weggestuurd. Zijn studies mislukten, o.a. wegens geldgebrek. Om in zijn levensonderhoud te voorzien had hij allerlei baantjes, zoals pizzakoerier, animator in een Spaans clubhotel en telemarketeer. In 1994 debuteerde hij met een dichtbundel. Daarna schreef hij voor tijdschriften en kranten, ging bij de radio werken en werd ook redacteur van literaire tijdschriften. Naar aanleiding van zijn eerste verhalenbundel, De kamer hiernaast (1999), daagde zijn moeder hem voor de rechter; Dimitri won die zaak.
Vanaf 2003 is Verhulst fulltime schrijver. De roman Problemski Hotel (2003) is al een aardig succes, maar de echte doorbraak komt met De helaasheid der dingen (2006). Het boek krijgt literaire prijzen en wordt verfilmd - eveneens een groot succes. Hierna wordt elk nieuw boek van Verhulst enthousiast ontvangen: Mevrouw Verona daalt de heuvel af (2006), Godverdomse dagen op een godverdomse bol (2008; Libris Literatuurprijs 2009), De laatste liefde van mijn moeder (autobiografische roman uit 2010, over de periode die voorafgaat aan de tijd die in De helaasheid der dingen wordt beschreven) en De intrede van Christus in Brussel (2011; ook op deze site, op N4). Elk jaar verschijnt er een nieuwe Verhulst, soms zelfs meer dan één. 

Inhoud

Dimitri woont samen met zijn vader Pierre (Pie) en drie werkloze ooms bij zijn grootmoeder in het dorp Reetveerdegem. Dimitri's vader en zijn broers geven al hun geld uit aan gokken en zuipen. Dat is dus de omgeving waarin Dimitri opgroeit. Zijn grootmoeder is de enige verstandige factor in huis. Op een dag besluit zij jeugdzorg in te schakelen. Dimitri's vader meldt zich bij de ontwenningskliniek 'De Pelgrim'.
Jaren later keert Dimitri af en toe terug naar zijn geboortegrond. Met tegenzin wordt hij zelf vader van een zoon. Als zijn zoontje vijf is, bezoeken ze samen Reetveerdegem en het graf van zijn vader.

Leesaanwijzingen

Het verhaal wordt met veel vaart en humor verteld. Voor Nederlandse lezers kunnen de Vlaamse woorden en zinnen soms een beetje vreemd zijn, maar dat taalgebruik geeft ook sfeer aan het verhaal. Verhulst formuleert niet altijd makkelijk; regelmatig krijg je doordenkertjes aangereikt. De flaptekst 'Verhulst is een sterk stilist, die met veel gevoel voor timing en vertelkracht de aandacht van zijn lezers vasthoudt van de eerste tot de laatste bladzijde' is niet gelogen.

Om over na te denken

Als ouders bijvoorbeeld door drankproblemen zichzelf niet meer onder controle hebben, moet de opvoeding van hun kinderen dan maar door anderen overgenomen worden? Wanneer moet jeugdzorg ingeschakeld worden, en wie moet dat doen? 
Is het verraad als je afstand neemt van het milieu waar je uit komt? 
Ken jij mensen uit lagere milieus? Hoe kijk jij tegen zulke mensen aan? 
Heeft humor alleen te maken met 'leuk', of soms ook met 'pijnlijk'?    

Waardering

'Ik lees niet graag, maar dit boek is toch meegevallen. Het is simpel te lezen doordat het uit kleine verhalen bestaat. Ook vind ik het fijn het leven van een typisch Vlaams gezin en een typische Vlaamse dorpsmentaliteit is te volgen. Gemixt met wat humor is dit boek een echte aanrader!'
Anoniem, op: scholieren.com

'In korte tijd heeft Dimitri Verhulst mijn literaire hart voor zich gewonnen, waardoor hij nu tot mijn favoriete schrijvers behoort.
Het is een triest boek, maar minstens even zo vermakelijk. Vaak weet hij binnen slechts een zin een weldoordachte zwartgallige grap te persen. Ik heb van dit boek genoten, door het verhaal, de humor, Verhulsts sappige woordkeuze en de prachtige ontwikkeling die we zien naarmate het eind nadert. Een aanrader, absoluut.'

Sander, op: scholieren.com

'Laten we eerlijk zijn: het begin is gewoon niet even briljant als het einde. De hoofdstukken zijn afgeronde verhalen en dwingen juist daarom niet echt tot verder lezen. Ook neigt Verhulst een beetje naar het vulgaire met zijn pipi-kakahumor en soms erg grove taalgebruik. Maar dan slaat het ineens om, Verhulst wordt niet alleen scherper, maar krijgt het bovendien voor elkaar om in de zeldzame tekens van emotie ontzettend veel bij de lezer los te maken.'
Sharon, op: scholieren.com

Meer weten?

atlascontact.nl | beknopte informatie over de auteur en zijn werk
bol.com | inkijkexemplaar
YouTube | trailer van de film

Geschreven door:

Pieter Waalewijn

Suggesties


De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Opdrachten

BoekVerhulst, Dimitri, De helaasheid der dingen
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focusontwikkeling hoofdpersoon
Je leert

analyseren hoe de karakterontwikkeling in de opbouw van het verhaal is vormgegeven.

Opdracht
  1. Bekijk het eerste hoofdstuk nog eens. Hoe oud schat je de ik-figuur? En hoe oud is de ik-figuur in het laatste hoofdstuk van de roman, denk je? Geef voor beide antwoorden een argument uit die hoofdstukken.
  2. Als je de twee leeftijden uit het antwoord op vraag 1 met elkaar vergelijkt, zou je denken dat er in het boek een geleidelijke ontwikkeling wordt beschreven. Maar dat is niet het geval: de overgang komt tamelijk onverwacht. In welk hoofdstuk van het boek voltrekt de overgang van verleden naar heden zich?   
  3. We gaan dat overgangshoofdstuk nu wat nauwkeuriger bekijken, om te zien hoe de schrijver ons naar het heden loodst. Als je goed kijkt, zie je dat het hoofdstuk eigenlijk uit drie delen bestaat. Het begin van het tweede en het derde deel is te herkennen aan een tijdsbepaling in de eerste alinea van het betreffende deel. In elk van de drie delen komt de relatie van Dimitri tot zijn familie aan de orde. Vul de tabel hieronder in om aan te geven hoe dat in dit hoofdstuk zit.
  4. In het laatste hoofdstuk van de roman komt ter sprake dat Dimitri toch wel erg veranderd is. Potrel zegt het met zoveel woorden tegen hem, en hij vindt het zelf ook wel; zie bijvoorbeeld blz. 201. Hoe zou jij de Dimitri van het slot typeren? Hoe verklaar jij dat hij zo geworden is? En wat vind je daarvan? Maximaal 150 woorden. 

tabel 

Hoofdstuk '...' [titel invullen]  

Van blz. ... tot blz. ...   

Relatie Dimitri-familie    

deel 1    
deel 2    
deel 3     

 

Gemaakt doorPieter Waalewijn



BoekVerhulst, Dimitri, De helaasheid der dingen
NummerN2/2
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormtweetal
Focusthematiek
Je leert

een leidmotief te analyseren en te verbinden met het grondmotief (of thema).

Opdracht

De meeste mensen kennen wel een muziekstuk dat voor hen precies samenvat waar het in het leven om draait. Muziek als 'de soundtrack van je leven'. Een van de motieven in De helaasheid der dingen gaat precies hierover.

Spreek eerst met je docent af of jullie het resultaat van deze opdracht mondeling of schriftelijk zullen presenteren. Bij een presentatie voor de klas moeten jullie de gevonden informatie overzichtelijk presenteren (PowerPoint? Prezi?) en illustreren met muziek en beeld (YouTube). In de beschrijving van de opdracht hieronder wordt uitgegaan van een schriftelijk verslag, maar dat is allemaal eenvoudig om te zetten naar een mondelinge presentatie.

A

Jullie beginnen deze opdracht met het bestuderen van de literaire theorie over de verschillende soorten motieven. Noteer vervolgens de verschillende soorten motieven onder elkaar en geef bij elke soort een voorbeeld uit De helaasheid der dingen.

B

Op blz. 17 valt voor het eerst de naam van Roy Orbison, 'de grootste muzikant aller tijden, ook van de tijden die nog komen moeten'. Omdat Roy Orbison het hele boek door geregeld opduikt, kunnen we wel spreken van een leidmotief.

  1. Zoek op YouTube op wat voor muziek Roy Orbison maakte. 'Pretty woman' kennen jullie misschien al. Vergeet vooral 'Only the lonely' niet. Wat vinden jullie van deze muziek? (Maximaal 75 woorden.)
  2. Het hoofdstuk 'Alleen de allenen' draait helemaal om de muziek van Roy Orbison. Leg uit wat deze muziek voor de familie Verhulst betekent; let ook op het slot van dit hoofdstuk. Gebruik hiervoor maximaal 100 woorden.
  3. Op blz. 140 staat de zin 'Alleen de allenen, dam dam dam doebiedoewa.' Je weet nu waar dit vandaan komt, maar wat betekent dit citaat op deze plaats in het verhaal? Geef uitleg in maximaal 150 woorden.
  4. In het laatste hoofdstuk komt Roy Orbison nog één keer voorbij, op blz. 205. Voor Potrel heeft de zanger afgedaan, maar Dimitri draait hem nog steeds. Het gesprek gaat daarna over een cd van Antony and the Johnsons, waar Dimitri ook van houdt. Zoek aan de hand van de beschrijving van de cd-hoes uit welke cd van Antony and the Johnsons hier is bedoeld. Zoek daarna op YouTube op wat voor muziek Antony and the Johnsons maken. Welke conclusies trekken jullie over de veranderde houding van Potrel ten aanzien van Roy Orbison, en over de smaakontwikkeling bij Dimitri? (Maximaal 100 woorden.)

C

  1. Als jullie nu terugkijken op je antwoorden bij vraag B1 en 2, welke betekenis geven jullie dan aan het leidmotief 'Roy Orbison' in verband met het hele verhaal? (Maximaal 100 woorden.)
  2. Hebben jullie allebei zelf ook zo'n muziekstuk dat je als de soundtrack van je leven beschouwt?
(Literaire)theorie

'Motieven', in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 113-114

Gemaakt doorPieter Waalewijn




De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Opdrachten

BoekVerhulst, Dimitri, De helaasheid der dingen
NummerN3/1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusontwikkeling hoofdpersoon
Je leert

de ontwikkeling in het denken en de moraal van de hoofdpersoon beoordelen.

Opdracht

Dimitri Verhulst is een meester in het produceren van geestige oneliners en meer of minder diepzinnige wijsheden. 'Een rotbestaan is heel overzichtelijk' (blz. 15), 'God schiep de dag, en wij sleepten ons erdoorheen' (blz. 42). Zulke spreuken kunnen zo, of na een kleine aanpassing, op een tegeltje.

  1. Bekijk bron 1 en 2 om inspiratie op te doen, en kies een paar mooie stijlen uit.
  2. Ga in de eerste twee hoofdstukken van De helaasheid der dingen op zoek naar 'wijsheden' die het goed zouden doen op een tegeltje. Kies er drie uit en maak er tegeltjes mee. 
  3. Het zal je opgevallen zijn dat de familie Verhulst meer is dan een stelletje aso's: ze hebben hun eigen wijsheid, eergevoel en moraal. Haal uit de eerste twee hoofdstukken vier duidelijke voorbeelden van Verhulsten-wijsheid of -moraal.
  4. Aan het eind van het boek is de ik-figuur volwassen geworden. Hij heeft duidelijk afstand genomen van de wereld waarin hij is opgegroeid. Haal uit de laatste twee hoofdstukken van de roman vier duidelijke voorbeelden van zijn nieuwe moraal.
  5. Is de verandering die je bij de hoofdpersoon kunt waarnemen positief en hoopgevend, of eerder een vorm van verraad? Licht je keus duidelijk toe (maximaal 100 woorden).
  6. Formuleer nu 'de moraal van het verhaal' - eigenlijk een samenvatting van je antwoord bij vraag 5 - in de vorm van een spreuk, die zo op een tegeltje kan …
Bronnen
  1. tegeltjes.com   
  2. truttigtegeltje.eu
Gemaakt doorPieter Waalewijn



BoekVerhulst, Dimitri, De helaasheid der dingen
NummerN3/2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusthematiek / receptie
Je leert

reflecteren op het thema (grondmotief); je denkt na over de vraag welk vermaak er schuilt in de lotgevallen van zonderlinge mensen.

Opdracht

In 1986 verscheen de film Flodder van Dick Maas. Het enorme succes van deze komedie leidde tot twee vervolgfilms en een tv-serie van 62 afleveringen. Wat is het geheim van dit succes?
Zoals je waarschijnlijk wel weet, bestaat de familie Flodder uit een stel asociale paupers, tuig van de richel of - in de woorden van een keurige buurvrouw - schorriemorrie. En uitgerekend zij worden in een chique villawijk ondergebracht. Op Filmrecensies.net (bron 1) schrijft de recensent: 'Het afschilderen van een paupergezin wordt zo stereotype gedaan dat het bijna ongeloofwaardig wordt. Dit zorgt er echter wel voor dat je als kijker nog meer kunt lachen om de clashes tussen familie Flodder en de koude kak van de buurtbewoners.'
Blijkbaar vinden wij het leuk om te kijken naar rare, onaangepaste mensen. Want Flodder staat niet op zichzelf: we hebben de lotgevallen van de Tokkies op tv kunnen volgen, op YouTube zijn de Rotterdamse Tiny en Lau een grote hit, in Man bijt hond wordt menige zonderling geportretteerd (o.a. de Veerkampjes) en in 2012 struikelden we op tv weer over de gypsies. En misschien is zelfs de populariteit van Boer zoekt vrouw voor een deel hierdoor te verklaren.

In deze opdracht produceer jij een tekst in drie delen, onder de titel De lachende toeschouwer.

A

  1. Lees eerst het stuk over de Tokkies op Wikipedia (bron 2). Als je tegen grove taal kunt, is een filmpje met Tiny en Lau (zie bron 3) misschien goed als warming-up.  
  2. Schrijf vervolgens een tekst van maximaal 200 woorden waarin je een verklaring geeft voor onze belangstelling voor de Tokkies, de familie Flodder en hun soortgenoten.
  3. In hoeverre is jouw verklaring bij vraag 2 ook geldig voor het succes van De helaasheid der dingen? Breid je tekst bij 2 uit met een alinea (ongeveer 80 woorden) over De helaasheid der dingen, waarin je deze vraag beantwoordt.

B

  1. Elsbeth Etty schrijft in NRC Handelsblad (bron 4) dat de Vlaamse criticus Frank Albers De helaasheid der dingen tekortdoet door te suggereren dat het boek slechts plat vermaak biedt. Volgens Etty heeft Verhulst 'meer te bieden dan valse vertedering over "zuipende nonkels en bazige bomma's" waartoe Frank Albers De helaasheid der dingen ten onrechte reduceert'. Lees Etty's artikel, en vat kort samen hoe zij in dit artikel tegen de familie Verhulst aankijkt (maximaal 100 woorden.)

C

Het derde en laatste deel van je tekst telt ongeveer 200 woorden. Geef daarin je eigen oordeel aan de hand van de volgende vragen:

  1. Je hebt in deze opdracht verschillende manieren van kijken naar vreemde mensen voorbij zien komen. In welke benadering herken jij je eigen visie het meest?
  2. Past het portret van de familie Verhulst in De helaasheid der dingen volgens jou in het rijtje met portretten van de familie Flodder en de Tokkies?
  3. Is De helaasheid der dingen een komedie? 
  4. Wat vind jij eigenlijk van de titel van dit boek, De helaasheid der dingen: goed gekozen of eerder een miskleun? (De titel komt één keer in de roman terug: op blz. 181.)
Bronnen
  1. 'Flodder', op: filmrecensies.net
  2. 'De tokkies', op: Wikipedia
  3. 'Tiny en Lau met Kerst', op: YouTube
  4. Elsbeth Etty, 'Meer dan zuipende nonkels en bazige bomma's', op: nrc.nl
Gemaakt doorPieter Waalewijn




De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Opdrachten

BoekVerhulst, Dimitri, De helaasheid der dingen
NummerN4/1
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusthematiek
Je leert

een belangrijk motief analyseren en interpreteren.

Opdracht

Een van de meest voorkomende motieven in onze literatuur is de vader-zoonrelatie. Ook in deze roman is het een van de belangrijkste ingrediënten. Al vanaf de tweede bladzij komt de bijzondere invulling van het vaderschap aan de orde. In deze opdracht schrijf je een beschouwing van ongeveer 600 woorden over de vader-zoonrelatie in De helaasheid der dingen. Dat doe je op basis van de antwoorden die je achtereenvolgens bij onderstaande vragen verzamelt.

  1. Hoe is de verhouding tussen Dimitri en zijn vader Pierre (Pie) in de eerste helft van het boek?
  2. Vanaf het hoofdstuk 'De pelgrim' verandert de situatie voor vader en zoon. Welke veranderingen zijn dat en wat zijn de gevolgen daarvan voor hun relatie?
  3. In het hoofdstuk 'De opvolging is verzekerd' staat Dimitri op het punt zelf vader te worden. Hij spiegelt zich in dit hoofdstuk aan zijn vader. Welke inzichten levert dat op?
  4. In het slothoofdstuk zien we hoe Dimitri zelf het vaderschap invult met zijn zoon Joeri. Is hij een goede vader? Vindt hij zichzelf een goede vader?
  5. In datzelfde hoofdstuk keert Dimitri met zijn zoon terug naar Reetveerdegem en bezoeken ze samen het graf van Dimitri's vader. Eerder, in het hoofdstuk 'De verzamelaar', ging het ook al over Dimitri's bezoeken van Reetveerdegem en het graf van zijn vader.
    a. Wat wil Dimitri bereiken - of misschien zelfs: bewijzen - met dat bezoek samen met Joeri? En bereikt hij dat doel ook?
    b. In het hoofdstuk 'De verzamelaar' staat de uitspraak 'ik besef dat ik het lot toch één loer heb gedraaid' (blz. 137). Die zin kan betrokken worden op het dorp en het milieu waar Dimitri vandaan komt, maar misschien ook op de vader van wie hij afstamt. Hoe vat jij dit op? 
Gemaakt doorPieter Waalewijn



BoekVerhulst, Dimitri, De helaasheid der dingen
NummerN4/2
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis
Je leert

het fenomeen humor literair-historisch kennen, waardoor je beter kunt doordringen tot de betekenis.

Opdracht

Een Vlaamse website (bron 1) biedt een pagina 'zwarte humor' aan. Ter inleiding schrijft de beheerder: 'Hier staan de grove moppen van Mijn Webpage. Moppen over Marokkanen, Turken, negers, de dood, geweld, ziekte, moord, zelfmoord, natuurrampen, ongevallen, handicaps, drugs, mishandeling, hongersnood, armoede, kindermisbruik, verkrachting, racisme, discriminatie, genocide, de holocaust...'
Je begrijpt: dit wordt lachen! Hij waarschuwt trouwens nog wel: 'Neem deze moppen niet persoonlijk! Het zijn maar moppen om mee te lachen.'
En dan volgen dus grappen als: 'Waarom kunnen negers zo snel lopen?' 'Alle trage zitten in de bak.'
Is dat leuk?

  1. Humor is een ingewikkeld verschijnsel. Sinds de romantiek (negentiende eeuw) is men ervan overtuigd dat humor en tragiek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Lees de paragraaf over 'Humoristische romantiek in Basisboek literatuur (bron 2). Noteer een definitie van (romantische) humor.
  2. In besprekingen van De helaasheid der dingen en ook in de recensies van de verfilming vind je regelmatig typeringen die goed passen bij de romantische definitie van humor. Neem uit de recensies van bron 3, 4 en 5 alle typeringen over die wijzen op de twee kanten van humor; plaats ze in onderstaande tabel.
  3. Een van de duidelijkste voorbeelden van dit soort humor vinden we in het hoofdstuk 'Voer voor etnologen'; het is niet toevallig dat we juist in dit hoofdstuk, op blz. 181, de titel van de roman aantreffen. Bespreek dit hoofdstuk in maximaal 300 woorden, en laat daarbij goed uitkomen dat de twee gezichten van humor hier worden getoond. Verwerk in je bespreking ook de titelverklaring.
  4. Schrijf een kort betoog (maximaal 200 woorden) waarin je de stelling 'De helaasheid der dingen is een/geen echt humoristisch boek' [doorhalen wat niet van toepassing is] met argumenten ondersteunt.  

tabel

Komisch                                               

Tragisch                                                     

   
   
   

 

Bronnen
  1. a. 'Zwarte humor', op: mijnweppage.weebly.com
    b. Nog veel meer van dit soort humor op: zwartehumor.nl
  2. 'Humoristische romantiek' in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 87
  3. filmtotaal.nl | recensie van de film De helaasheid der dingen
  4. filmkrant.nl | recensie van de film De helaasheid der dingen
  5. filmrecensies.net | recensie van de film De helaasheid der dingen
Gemaakt doorPieter Waalewijn




De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De helaasheid der dingen - Verhulst, DimitriNiveau 3

De helaasheid der dingen

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2006
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:206
Genre:autobiografisch proza, ontwikkelingsroman, psychologische roman, sociale roman
Tags:alcoholisme, armoede, familie, humor, jeugdervaringen, vader-zoonrelatie, Vlaanderen, coming of age
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book en op Daisy-rom.
In 2006 genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2007 bekroond met Humo's Gouden Bladwijzer en de Gouden Uil, in 2008 met de Inktaap.
In 2008 verfilmd door Felix van Groeningen; deze film werd de Belgische inzending voor de Oscars.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 december 2017.

 

Introductie

De helaasheid der dingen is opgedragen aan ene Windop en aan Verhulsts pas overleden grootmoeder. Uit eerder werk van Verhulst, met name zijn in 2004 gebundelde krantenstukken Dinsdagland, weten we dat 'zotte Windop' Verhulsts vader is, de man die in het shirt van de ontwenningskliniek 'De Pelgrim' Belgisch kampioen tafeltennissen werd in de categorie verslaafden. In de roman bedankt de hoofdpersoon zijn grootmoeder, als hij afscheid van haar neemt, voor het feit dat zij hem voor de ondergang behoed heeft (blz. 182).
Verhulsts autobiografische roman De laatste liefde van mijn moeder uit 2010 behandelt de periode die voorafgaat aan de tijd die in De helaasheid der dingen wordt beschreven.

Inhoud

Dimitri woont samen met zijn vader Pierre (Pie) en drie werkloze ooms bij zijn grootmoeder in het dorp Reetveerdegem. Dimitri's vader en zijn broers geven al hun geld uit aan gokken en zuipen. Dat is dus de omgeving waarin Dimitri opgroeit. Zijn grootmoeder is de enige verstandige factor in huis. Op een dag besluit zij jeugdzorg in te schakelen. Dimitri's vader meldt zich bij de ontwenningskliniek 'De Pelgrim'.
Jaren later keert Dimitri af en toe terug naar zijn geboortegrond. Met tegenzin wordt hij zelf vader van een zoon. Als zijn zoontje vijf is, bezoeken ze samen Reetveerdegem en het graf van zijn vader.

Moeilijkheid

De helaasheid der dingen is een pittig N3-boek. Lezers die, misschien verleid door het affiche van een wedstrijd naaktfietsen (in het boek maar een detail, blz. 43-44), op zoek zijn naar lol en plat vermaak, komen bedrogen uit. Natuurlijk, de termen hilarisch, humoristisch en absurd worden graag op dit boek losgelaten, maar vergis je niet in de - allesbehalve eenvoudige - stijl van Verhulst, en in de serieuze en tragische ondertoon in het boek. Ook het taalgebruik (Vlaams) en de losse structuur vragen om enige ervaring van de lezer.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid De helaasheid der dingen heeft geen hoge drempels. Het boek is niet dik, het verhaal wordt vlot verteld en de humor ligt voor het oprapen. Het Vlaamse taalgebruik zal de Nederlandse lezer soms even ophouden, maar draagt ook bij aan de sfeer en de charme van het boek. Sommige scènes kunnen als te plat ervaren worden. Omdat het verhaal simpeler lijkt dan het is, is het wellicht alleen de N4-lezer die alles kan plaatsen. De wervende flaptekst, die ter zake is, kan de bereidheid vergroten.  
  Interesses Het opgroeiende kind, gezinsleven, de opvoeding, een leven dat draait om drank en seks - thema's die elke jonge lezer interesseren.  
  Algemene kennis Er is geen bijzondere voorkennis vereist. 
  Specifieke literaire en culturele kennis De lezer  moet willen 'afdalen' in een vreemd milieu: een bizar gezin, dat vooral bekend is met de kroeg en de deurwaarder. Hij moet zich openstellen voor een schets van het leven in een Vlaams dorp. 'Eigenaardigheden' als het katholieke geloof en de liefde voor wielrennen worden in het boek zelf voldoende duidelijk beschreven.
De lezer die beseft dat humor en tragiek bij elkaar horen, kan genieten.
Doordat de hoofdpersoon dezelfde naam draagt als de auteur, kan de lezer in dit boek een pure autobiografie zien. Dat hoeft hier niet tot problemen te leiden.
De meeste jonge lezers zullen de muziek van Roy Orbison niet kennen.      

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire De taal is niet heel eenvoudig. De Nederlandse lezer zal moeite moeten doen om alle Vlaamse woorden en wendingen te bevatten; zeker voor de N2-lezer kan dit problematisch zijn. 
  Zinsconstructies Enorm gevarieerd: korte zinnen, spreektaal, maar ook goedverzorgde ingewikkelde formuleringen. Voor een N2-lezer is dat misschien te hoog gegrepen. 
  Stijl Verhulst schrijft in een fraaie stijl, die harmonieert met de inhoud en de sfeer van zijn verhaal, maar er soms ook mooi mee contrasteert. Voor gevorderde lezers een belevenis.   

Vertrouwheid met literaire personages

Karakters  De karakters zijn goed te begrijpen. 
  Aantal karakters Naast de hoofdpersoon is er een kleine kern van terugkerende personages (vader, ooms en oma). Verder zien we de nodige bijfiguren, die vaak maar in één hoofdstuk een rol spelen. 
  Ontwikkeling van de karakters Alleen bij de ik-figuur, Dimitri Verhulst, zien we een ontwikkeling, en dan eigenlijk pas na de tijdsprong naar zijn volwassenheid. Die ontwikkeling naar een volwassen en min of meer evenwichtige man wordt niet voorbereid in de vertelling van zijn kindertijd. 

Vertrouwdheid met literaire procedés

Actie Er gebeurt een hoop in dit boek. In de diverse verhalen zit genoeg spanning. Tussen de verschillende scènes bestaat een tamelijk los verband.    
   Chronologie Het verhaal - eigenlijk: de verhalen - wordt niet bepaald chronologisch verteld. In de eerste helft van het boek is de hoofdpersoon een kind, halverwege komt tamelijk onverwacht de volwassen ik opzetten. Desondanks wordt bijvoorbeeld het verhaal van zijn geboorte pas vanaf blz. 171 verteld. En op blz. 133 wordt de dood van de vader genoemd, terwijl daarna nog talrijke scènes uit diens leven beschreven worden. De verschillende hoofdstukken zijn ten opzichte van elkaar wel chronologisch geordend. 
  Verhaallijn(en) De verschillende hoofdstukken zijn bijna als zelfstandige verhalen te lezen. Natuurlijk zijn er voldoende elementen die verbanden leggen tussen de hoofdstukken en voor samenhang zorgen.  
  Perspectief Het verhaal wordt verteld vanuit de ik-figuur, Dimitri Verhulst genaamd. Over zijn kinderjaren vertelt hij meestal in de ik- of de wij-vorm, alsof hij het nu beleeft; soms zien we dat hij 'par derrière' vertelt, soms is er volwassen commentaar.  
  Betekenis  Dit boek kan gelezen worden als het verhaal van een Vlaamse familie Flodder. Maar het is meer: het is ook het verhaal van een overwinning op het voorbestemde lot, en een ode aan een grootmoeder. Wie dieper doordringt, begrijpt wat 'de helaasheid der dingen' inhoudt en wordt daardoor geraakt. 

  

Geschreven door:

Pieter Waalewijn