Nederlands - 15 t/m 19 jaar

De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Over de auteur

Dimitri Verhulst werd op 2 oktober 1972 geboren te Aalst in België. In 1992 publiceerde hij in eigen beheer de verhalenbundel Assevrijdag. Zijn officiële debuut was opnieuw een verhalenbundel: De kamer hiernaast, in 1999.
De schrijver, die inmiddels in Brussel woont, ontwikkelt zich tot een veelschrijver die ieder jaar wel een of twee werken publiceert. Met De helaasheid der dingen (2006; ook op deze site, op N3) breekt hij door naar het grote publiek. Zijn werk wordt geregeld genomineerd voor literaire prijzen, en verscheidene ervan wint hij: onder andere de Gouden Uil, de Libris Literatuurprijs en de Inktaap.
Verhulst is een geëngageerde schrijver, die ook buiten de literatuur duidelijk stelling neemt. Als ambassadeur van de Stichting Varkens In Nood noemt Verhulst zichzelf 'klotenambassadeur'. Ook in de vluchtelingencrisis laat hij van zich horen.
Dimitri Verhulst wordt door velen beschouwd als een van de belangrijkste hedendaagse Vlaamse auteurs. 

Inhoud

Wanneer wordt aangekondigd dat Christus op 21 juli, in volle komkommertijd, Brussel zal bezoeken, ondergaat de Belgische hoofdstad een metamorfose. De gevels worden opgeknapt, bloembakken geplaatst en de criminaliteitscijfers duiken plotsklaps naar het nulpunt. Terwijl de beleidsmensen bakkeleien over wie een persoonlijk onderhoud met de profeet verdient en discussiëren over de route waarlangs Jezus lopen moet, krijgt de stad almaar een menselijker gelaat met oog voor de dakloze, de illegaal, de dronkaard en de armoe-oogster. De metro ruikt niet langer naar pis, de hoop is onder het volk. En dan breekt de grote dag zelf aan.
Op weergaloze wijze becommentarieert Verhulst de hedendaagse samenleving.
[Bron: uitgeverijcontact.nl]

Leesaanwijzingen

De intrede van Christus in Brussel is een boek dat je niet zal afschrikken door de omvang: 175 pagina's, veel wit op de bladspiegel, grote letter. Het motto: La la la lala la la la la la la enz., geeft meteen al aan dat je met een niet-alledaagse roman van doen hebt. Ook het gegeven van de wederkomst van Christus op aarde is niet direct dagelijkse kost; je moet wel een idee hebben wat dit inhoudt. Maar er valt wel weer veel te lachen: Verhulst opent met een ironische schets van België, Brussel, het weer en de mensen, waarmee de toon is gezet. Zijn schrijfstijl vereist voor een Nederlander wat extra inspanning: veel Vlaamse woorden en zinsconstructies. Daarnaast benadert hij de denktrant en gedachtekronkels van de hoofdpersoon / verteller, wat vaak lange, meanderende zinnen oplevert. Maar zijn observaties en commentaar op de gebeurtenissen en de medemens zijn zo vermakelijk, dat je je graag laat meenemen in die denkwereld. Daarnaast roept Verhulst spanning op door te spelen met wat door iedereen in de Belgische hoofdstad en ver daarbuiten verwacht wordt: de komst van Christus, die door een jonge Aramees sprekende asielzoekster zal worden begeleid. Het is niet zozeer die verwachte komst die het spannend maakt, maar het gedrag van de mensen die hem verwachten.

Om over na te denken

Verhulst confronteert je met een gedachte-experiment: hoe gedragen mensen zich als ze weten dat Christus hun stad zal bezoeken? Welke maatregelen nemen autoriteiten en bestuurders? Hoe voelen geestelijken die een misstap begingen, zich? Wat zou jij dan voelen? Wat ga je doen? Verbaast het je welke veranderingen zich voordoen? Hoe reageer je dan op iemand die je opbiecht zijn vrouw vermoord te hebben?

Waardering

'Ik vind het boek een van de beste boeken die ik ooit heb gelezen. Verhulst heeft mijn verwachtingen meer dan waargemaakt en ik moet toegeven dat ik een aantal keer met een grijns op mijn gezicht dit boek heb zitten lezen. Het commentaar dat hij geeft op de Belgische samenleving vind ik zeer scherp en goed en de gebeurtenis die in het verhaal wordt beschreven bewijst de geweldige fantasie van de schrijver.'
Tim, 5 vwo, op: scholieren.com

'Verhulst [roept] een barokke wereld van bizarrerieën en malle gewoontes op, maar steeds met liefde. [...] Geen diepzinnig en analytisch schrijver over België, maar wel plastisch en geestig. Met een ongeëvenaarde neus voor saillante details.'
Rob Schouten in Trouw, 1 oktober 2011

'In lange, ritmische zinnen vol vet-Vlaams en archaïsche uitdrukkingen, toont Verhulst zich in de eerste plaats een uitstekend stilist, op de voet gevolgd door zijn rol van cultuurkritische essayist.'
Frank Heinen, op:  8weekly.nl

Meer weten?

atlascontact.nl | beknopte informatie over de schrijver en zijn werk
bol.com | inkijkexemplaar
scholieren.com | vlogboek over (o.a.) De intrede van Christus in Brussel

Geschreven door:

Gosse Koolstra

Suggesties


De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Opdrachten

BoekVerhulst, Dimitri, De intrede van Christus in Brussel
NummerN3/1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusverwijzing
Je leert

het verband leggen tussen de titel van een roman en de inhoud ervan.

Opdracht

Het eerste wat je opvalt als je De intrede van Christus in Brussel ter hand neemt, is de vreemde titel en de vormgeving van de voorpagina. In het colofon lees je dat deze is samengesteld uit details van het schilderij De intrede van Christus in Brussel uit 1889 van James Ensor. Dat kan geen toeval zijn: Verhulst zal geïnspireerd zijn geweest door dit schilderij bij het schrijven van zijn verhaal. Misschien moet je zelfs zeggen: van zijn versie van het verhaal. Lees eerst de literaire theorie over satire. Voer dan de opdracht uit.

  1. Zoek een afbeelding van Ensors schilderij en een gedetailleerde beschrijving ervan. Welke interpretatie(s) van het werk kun je vinden? Noteer de hoofdzaken hieruit.
  2. Zoek zoveel mogelijk overeenkomstige elementen van het schilderij in het verhaal van Verhulst. Breng die onder in het volgende schema; de elementen uit het boek zo mogelijk met paginaverwijzing.
  3. Welke overeenkomsten en verschillen zie je tussen de betekenis van Ensors schilderij en die van Verhulsts roman? Schrijf een beschouwing over deze vraag van 250 tot 300 woorden.

schema

Schilderij van James Ensor             

Roman van Dimitri Verhulst             

Christus op een ezeltje Jezus wellicht op een ezelsveulen (p.96)
   
   
   
   

 

(Literaire)theorie

'Satire', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 46

Gemaakt doorGosse Koolstra



BoekVerhulst, Dimitri, De intrede van Christus in Brussel
NummerN3/2
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormdrie- of viertal
Focusinterpreteren van satire
Je leert

de maatschappijkritiek in een roman interpreteren.

Opdracht

De literaire kritieken zijn er eenduidig over: De intrede van Christus in Brussel moet gezien worden als een satirische roman (zie bron 1); Verhulst heeft veel van zijn maatschappijkritiek opnieuw vormgegeven in deze roman. Als lezer word jij dus geconfronteerd met duidelijke meningen, die soms wel, soms niet de jouwe zijn.
Met de volgende opdracht vormen jullie je een oordeel over die meningen en ontwikkel je misschien nieuwe.

  1. [individueel]
    Noteer aan aantal zaken waarop Verhulst kritiek heeft; kies daaruit de twee onderwerpen die volgens jou het belangrijkst zijn. Noteer ze in telegramstijl met pagina-aanduiding. Neem deze voorbereiding mee naar de groepsbespreking.
  2. [samen]
    Bespreek jullie uitwerkingen van vraag 1. Jullie brengen om beurten jullie onderwerpen in en geven een toelichting; waarom is jouw onderwerp belangrijk en waaruit blijkt Verhulsts kritiek?
  3. [samen]
    Kies samen de drie belangrijkste onderwerpen. Noteer in het schema hieronder wat Verhulsts standpunt is en daarnaast jullie standpunt en motivatie. Laat duidelijk zien in welke mate jullie het (on-)eens zijn met Verhulst.

schema

Verhulst                                                       

Wij (+ argumenten)                                            

1.    
2.    
3.   

 

Bronnen
  1. 'Satire', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 46
Gemaakt doorGosse Koolstra




De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Opdrachten

BoekVerhulst, Dimitri, De intrede van Christus in Brussel
NummerN4/1
Niveau4
Studielast2 slu (+ eventueel 2 slu voor opdracht B)
Werkvormindividueel
Focusliteraire kritiek
Je leert

kritisch kijken naar literaire kritiek, en je eigen oordeel vormen.

Opdracht

Schrijvers en recensenten - het blijft een moeilijke combinatie. Soms zijn verschillen in opvatting over wat goede en wat slechte literatuur is, terug te voeren op de persoonlijke smaak van een recensent. In andere gevallen kun je je afvragen of de recensent het boek wel helemaal begrepen heeft. 
Onder Literatuurgeschiedenis vind je een voorbeeld van een conflict tussen schrijvers en hun critici dat wel heel hoog is opgelopen.
In deze opdracht ga je je verdiepen in de kritiek op De intrede van Christus in Brussel. Kun je in dit geval spreken van 'onbevoegdheid' der kritiek?

A

Noteer je eigen mening over De intrede van Christus in Brussel. Gebruik hiervoor vijf beoordelingswoorden (bijvoorbeeld: spannend, origineel, grappig etc.) en licht deze toe aan de hand van voorbeelden uit de roman.

B

Lees bron 1, 2  en 3. 

  1. Noteer de oordelen (meningen) van de recensenten in kolom 1 van de tabel.
  2. Noteer hun argumenten in kolom 2.
  3. Bestudeer bron 4. Noteer in kolom 3 welke soorten argumenten de recensent aanvoert.

tabel 

Oordeel

Argument(en)   

Soort argument  

Frank Hellemans    
1    
2    
etc.    
Danielle Serdijn    
...    
Koen Schouwenburg    
...    

 

C

Vergelijk je antwoorden op de A- en B-vragen. In hoeverre ben je het eens met de uitspraak dat de hedendaagse critici onbevoegd zijn? Ondersteun je mening met drie voorbeelden uit de gelezen recensies.

Literatuurgeschiedenis

In de jaren tachtig van de negentiende eeuw wisten Frederik van Eeden, Albert Verwey, Willem Kloos en Lodewijk van Deyssel het door hen gehate literaire establishment voor schut te zetten met een paar satirische werkjes die door hun tegenstanders serieus werden opgevat.
Deze schrijvers, die samen de kerngroep van de Tachtigers vormden, hadden schoon genoeg van de brave domineespoëzie van schrijvers als Nicolaas Beets. Onder de naam Cornelis Paradijs schreef Van Eeden de satirisch bedoelde bundel Grassprietjes. Wat gebeurde er tot hun verrassing en verbijstering? De grap werd niet doorzien en de bundel werd door hun kritische tegenstanders ten voorbeeld gesteld aan de Tachtigers! Toen ook over een andere satirische mystificatie van hen, Julia, dat eveneens onder pseudoniem was verschenen, een lovende bespreking verscheen, kwamen de Tachtigers met een dodelijke aanval op deze recensenten: De onbevoegdheid der Hollandsche litteraire critiek.

Bronnen
  1. knack.be | Frank Hellemans, 'Dimitri Verhulst: De intrede van Christus in Brussel'
  2. volkskrant.nl | Danielle Serdijn, 'Jezus komt, staat op de nieuwssite'
  3. tzum.info | Koen Schouwenburg, 'Met bier, worst en hoedjes wachten op Jezus Christus'
  4. 'Recensenten' en 'Argumenten in recensies', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 182-189
Gemaakt doorGosse Koolstra



BoekVerhulst, Dimitri, De intrede van Christus in Brussel
NummerN4/2
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

reflecteren op het allegorische karakter van een personage.

Opdracht

Het lastige van deze roman is dat alle personages aan je voorbijtrekken als in een droom; zelfs de vrouw van de hoofdpersoon, zijn moeder en buurman zijn geen persoonlijkheden die werkelijk tot leven komen. Verhulst heeft in feite een nieuwe legende geschapen met allerlei figuren die vertegenwoordiger zijn van groepen mensen in onze samenleving: de machthebbers, de militairen, de magistraten, de blaaskaken van de tv, de asielzoekers, de nieuwe mens die skypet, pingt, sms't, mailt en twittert enzovoort.
Bestudeer eerst de bronnen. Geef dan antwoord op de volgende vragen. Maak daarbij gebruik van de tabel.

  1. Welke personages kom je in volgorde van optreden tegen in het boek? Inventariseer er niet meer dan vijftien. 
  2. Rangschik de personages die je bij vraag 1 hebt genoteerd in volgorde van belang; begin met de hoofdpersoon.
  3. Is dit personage een round character, flat character of een type? (Zie de Literaire theorie.) Geef argumenten.
  4. Wat vertegenwoordigt dit personage? Is dit een psychologisch (P) herkenbaar personage? Kun je spreken van een allegorisch (A) personage, met een symbolische functie?
  5. Met welke personages sympathiseer je? Leg uit in hoeverre dat te maken heeft met de manier waarop het verhaal verteld wordt.

Tabel

Personage Round of flat character of type, omdat ... P, omdat ...         
A, omdat ... 
sympathiek / neutraal / onsympathiek, omdat …
1      
2      
3      
4      

  

(Literaire)theorie

Round character: personage waarvan een genuanceerde schets wordt gegeven, waarvan de lezer uiteenlopende eigenschappen, gedachten en gevoelens leert kennen, twijfels, ontwikkeling in denken.
Flat character: personage waarvan de lezer maar enkele eigenschappen leert kennen.
Type: personage waarvan de lezer maar één opvallende eigenschap leert kennen; bijvoorbeeld 'hij is het type van de ruwe bonk met het gouden hart'.

Bronnen
  1. 'Genres binnen de epiek (verhalende teksten)', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 31-32
  2. 'Personages', in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 106-108
Gemaakt doorGosse Koolstra




De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Opdrachten

BoekVerhulst, Dimitri, De intrede van Christus in Brussel
NummerN5/1
Niveau5
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusmotto en verlossersmotief
Je leert

verband te leggen tussen betekenissen in motto en hoofdmotieven in een roman.

Opdracht

De intrede van Christus in Brussel heeft twee motto's.
Voorin staat het motto 'La la la lala la la la la la la lalala lalala la la la la la la', dat betrekking heeft op het zingen van het Belgisch volkslied.
Achterin staat: 'Pilatus antwoordde: Wat ik geschreven heb, dat heb ik geschreven.' Johannes 19:22.
Dit laatste motto is ontleend aan de lijdensgeschiedenis, de veroordeling en kruisiging van Jezus Christus. Ook de hoofdstukindeling van het boek is een verwijzing naar dat verhaal: de veertien staties zijn in de Rooms-Katholieke Kerk veertien momenten uit die geschiedenis. Je opdracht bestaat uit de volgende stappen:

  1. Zoek nauwkeurige informatie over de veertien staties. Zie: Bronnen.
  2. Lees een van beide (of liefst beide) Bijbelfragmenten. Zie: Bronnen.
  3. Noteer overeenkomstige elementen tussen lijdensgeschiedenis en de roman.
  4. Welke betekenis van de lijdensgeschiedenis kan Verhulst van belang hebben gevonden voor zijn roman?
  5. Welke betekenis kunnen de woorden van Pilatus hebben voor auteur en roman? Waarom zou - denk je - Verhulst dit motto achterin hebben geplaatst?
  6. Verwerk de stappen 3, 4 en 5 in een betoog van 500 tot 600 woorden.
(Literaire)theorie

'Christelijke motieven en symbolen: een selectie', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, blz. 115-118

Bronnen
  1. bijbelencultuur.nl | Matteüs 26-27 en Johannes 18-19
  2. statenvertaling.net | 'De kruisweg van Jezus'
  3. kruisweg.nl | 'Kruisweg van onze lieve Heer Jezus Christus'
  4. Wikipedia | 'Kruisweg (religie)'
Gemaakt doorGosse Koolstra



BoekVerhulst, Dimitri, De intrede van Christus in Brussel
NummerN5/2
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormtweetal
Focusexterne verwijzingen
Je leert

de externe verwijzingen van een roman te onderzoeken.

Opdracht

De titel van de roman is al een externe verwijzing, namelijk naar een beroemd schilderij van een Belg: De intrede van Christus in Brussel uit 1889 van James Ensor. Dit schilderij was in tegenstelling tot de hoofdstroom in de schilderkunst van die dagen een geëngageerd schilderij; het gaf een kritische blik van de kunstenaar op zijn tijd en tijdgenoten. Verhulst verwijst dus naar een verwijzing, en voegt aan de verwijzingen naar de werkelijkheid van Ensor nog veel actuele toe, zoals de verwijzing naar het Heizeldrama in 1985, waarmee hij de nalatigheid en het cynisme van bestuurders en voetbalautoriteiten hekelt.

A

  1. Inventariseer samen een flink aantal externe verwijzingen (minimaal vijftien). Noteer jullie bevindingen in kolom 1 van de tabel.
  2. In kolom 2 noteren jullie de betekenis van deze verwijzingen (jullie interpretatie). 

tabel

Verwijzing en paginanummer 

Functie/betekenis 

(voorbeeld) voetbaldrama in Heizelstadion in 1985 (blz. 145) angst van auteur voor mensenmassa's; onuitgesproken kritiek op bestuurders en officials (blijkt uit beschrijving van ramp)
(voorbeeld) effect van social media (blz. 141) belachelijk maken van volksmassa's die zich hierdoor gedragen als domme kudde
(voorbeeld) staatkundige toestand van België met z'n zes parlementen (blz. 54) ...
...  
   

 

B

Welke betekenis hebben deze (afzonderlijke) verwijzingen gezamenlijk? Deze betekenis formuleer je in een conclusie van maximaal 50 woorden.

Gemaakt doorGosse Koolstra




De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De intrede van Christus in Brussel - Verhulst, DimitriNiveau 4

De intrede van Christus in Brussel

Auteur:Verhulst, Dimitri
Jaar uitgave:2011
Uitgeverij:Contact
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:192
Genre:experimenteel proza, geëngageerde roman, satire
Tags:christendom, humor, maatschappijkritiek, Vlaanderen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 december 2017.

 

Introductie

Dimitri Verhulst (Aalst, 2 oktober 1972) is een van de productiefste hedendaagse Vlaamse auteurs. Zijn werk is zonder uitzondering maatschappelijk geëngageerd te noemen. Zijn satirische stijl leunt vaak aan tegen die van de maatschappijkritische column; humor is hierin een belangrijk stijlmiddel. Hij gebruikt veel Vlaamse woorden en uitdrukkingen, wat zijn werk kleurrijk maakt, maar voor de onervaren lezer kan dit een hindernis vormen. Vanaf zijn debuut in 1992 tot nu toe publiceerde hij ieder jaar wel een of twee titels. De helaasheid der dingen (2006; ook op deze site, op N3), de roman waarmee hij doorbrak naar het grote publiek, werd verfilmd. Inmiddels heeft hij ook een aantal grote literaire prijzen gewonnen. 
Op maatschappelijk en politiek gebied laat Verhulst ook van zich horen. Hij is ambassadeur van de stichting Varkens in Nood, schreef het voorwoord bij Hoe durven ze van PvdA'er Peter Mertens, en zette zich samen met Ilja Leonard Pfeijffer en Tommy Wieringa in voor de vluchtelingen tijdens de Europese vluchtelingencrisis.

Inhoud

Wanneer wordt aangekondigd dat Christus op 21 juli, in volle komkommertijd, Brussel zal bezoeken, ondergaat de Belgische hoofdstad een metamorfose. De gevels worden opgeknapt, bloembakken geplaatst en de criminaliteitscijfers duiken plotsklaps naar het nulpunt. Terwijl de beleidsmensen bakkeleien over wie een persoonlijk onderhoud met de profeet verdient en discussiëren over de route waarlangs Jezus lopen moet, krijgt de stad almaar een menselijker gelaat met oog voor de dakloze, de illegaal, de dronkaard en de armoe-oogster. De metro ruikt niet langer naar pis, de hoop is onder het volk. En dan breekt de grote dag zelf aan.
Op weergaloze wijze becommentarieert Verhulst de hedendaagse samenleving.
[Bron: uitgeverijcontact.nl]

Moeilijkheid

Het verhaal beschrijft de ruim drie weken voorafgaand aan de komst van Christus in Brussel tot aan de avond van de grote dag zelf, wanneer alle bezoekers van de hoofdstad weer huiswaarts gaan. Die geschiedenis wordt eenvoudig chronologisch verteld. Wat het lastig maakt, zijn de vele uitstapjes die Verhulst maakt naar het verleden, door associatie van gebeurtenissen nu met die van toen. Zo komt de herinnering aan het Heizelstadiondrama van 1985 voorbij, verschijningen van 'de Heilige Familie' aan Brussel in een iets verder verleden, de misbruikschandalen in de Katholieke Kerk en vele filosofieën van de verteller over de condition humaine. In de manier van vertellen zit veel vaart, maar als een lezer niet goed op de hoogte is van de betekenis van al deze verwijzingen, kan hij de draad kwijtraken. Voor wie ze wel begrijpt, vormen ze juist een boeiende en stimulerende factor.
Hetzelfde geldt voor het taalgebruik: velen zullen echt genieten van Verhulsts woordkeuze en zinsbouw, maar voor wie weinig ervaring heeft met Vlaams, is het zo nu en dan pittig.
N3-lezers kunnen ook moeite hebben met inleving; om plezier aan de roman te beleven moet je behoorlijk wat kennis hebben van maatschappelijke, politieke en religieuze ontwikkelingen. Wie dat heeft, zal genieten. De gevorderde N4- en N5-lezer zal op iedere bladzij veel herkennen en vooral ook plezier hebben door de humoristische kijk van de verteller op de werkelijkheid. De indeling in vrij korte, heldere hoofdstukken (veertien staties) maakt de roman overzichtelijk.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Het boek is niet dik; het ziet er ook wel grappig uit en de flaptekst is helder en wervend. De titel kan bepaalde leerlingen die niets met godsdienst hebben, afschrikken. Hetzelfde kan gelden juist voor leerlingen die gevoelig zijn voor wat zij ervaren als blasfemie. Ook het motto stimuleert de lezer met weinig literaire ervaring niet, evenmin als de eerste pagina met een verteller die filosofeert over hoe een roman te beginnen. De N4- en N5-lezer zullen motto en het humoristische begin wel kunnen waarderen. Zij zullen ook cultureel en inzake maatschappijkritiek geboeid kunnen raken.
  Interesses Leerlingen die al enigszins 'ontwaakt' zijn, kranten lezen en zich bewust zijn van actuele ontwikkelingen, zullen plezier beleven aan het werk. De manier waarop Verhulst heel vlot allerlei herkenbare hypes op de korrel neemt, zullen ze waarderen. 
  Algemene kennis Voor N3-lezers kan het vereiste niveau van algemene kennis teveel gevraagd zijn. N4- en N5-lezers, vaak al wat meer ontwikkeld en op de hoogte van actuele gebeurtenissen, zal de inhoud prikkelen tot reageren. Alle lezers zullen op de hoogte moeten zijn van de bijzondere kenmerken van de staat België.
  Specifieke literaire en culturele kennis Er wordt geen sterk beroep gedaan op literaire kennis, op culturele kennis des te meer. Zo is alleen al kennis van Ensors schilderij 'De intrede van Christus in Brussel' van groot belang voor de betekenis van het werk. Gebrek aan kennis van religieuze zaken in het algemeen, het lijdensverhaal en de idee van de wederkomst van Christus in het bijzonder staan een goed begrip van het verhaal in de weg. Het gaat hier overigens om kennis die grotendeels is op te doen door onderzoek. Vooral de N5-lezer vindt hierin uitdaging. Die kan ook gaan genieten van de lachspiegel die hem voorgehouden wordt, bijvoorbeeld als Verhulst het gebruik van social media op de hak neemt.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Het taalgebruik is lastig voor wie niet gewend is aan Vlaams. De lezer die niet afhaakt, zal beloond worden met groter leesplezier door klank- en beeldrijkdom. Sommige woorden zullen onbekend zijn, maar de betekenis daarvan kan opgemaakt worden uit de context.
  Zinsconstructies Ook met de zinsbouw, de zinsdeelvolgorde en met name de constructie van het gezegde zal de Nederlandse jonge lezer moeite kunnen hebben. Hiervoor geldt hetzelfde als voor het vocabulaire: doorlezen wordt beloond met begrip en groter leesplezier. Verhulst houdt daarbij van lange samengestelde zinnen; niet eenvoudig voor de N3-lezer.
  Stijl Zinnen van elf regels of meer zijn niet uitzonderlijk. Ze meanderen net als de gedachten van de verteller, waarbij er geregeld sprake is van een climax. Die kan de aard krijgen van absurditeit. De ontwikkeling van de zin loopt dan van heel gewoon naar steeds vreemder, grotesker, grappiger. De stijl van schrijven ligt dicht bij de stijl van denken van iemand die in de ban is van zijn eigen denkbeelden, vooral als hij zich opwindt over de domheid en het cynisme van de medemens. Daarbij ontbreken zelfkritiek en zelfspot niet.
Korte venijnige zinnen houden de stijl fris: 'In België was het moeilijker een slijper van machinegereedschappen dan een parlementariër te vinden.'

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters In feite is er maar één karakter: de verteller. De anderen zijn typen, vaak groepsvertegenwoordiger: de minister, de parlementariër, de buurman, de tv-persoonlijkheid, de asielzoeker. Geregeld worden die clichématig uitvergroot.
   Aantal karakters Het aantal karakters is klein. De verteller is in feite het enige karakter, de echtgenote Veronique, de moeder, de asielzoekster Ohanna en de buurman komen iets meer dan de overigen uit de verf. 
   Ontwikkeling van de karakters De hoofdpersoon/verteller ontwikkelt zich door de gebeurtenissen tot zijn eigen verbazing tot een mild, oprecht, positief en redelijk mens. Na afloop bekent hij dat hij eigenlijk nooit geloofd heeft dat Christus werkelijk zou komen, maar dat hij wel hoop had ontwikkeld dat mensen iets menselijker met elkaar zouden omgaan.'Dat was het pijnlijkste: te beseffen dat ik mezelf vooral op dat menselijke vlak een rad voor ogen had gedraaid.' 

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Er komt weinig actie voor in het boek. N3-lezers kunnen klagen 'dat er niets gebeurt'. Wellicht zal dit N5-lezers pas opvallen als ze erbij stilstaan. Het verhaal biedt namelijk een bont spektakel van gebeurtenissen.
  Chronologie De hele geschiedenis, die iets meer dan drie weken beslaat, wordt chronologisch verteld. Een aantal gebeurtenissen uit het verleden komt als herinnering voorbij.
  Verhaallijn(en) Er zijn twee verhaallijnen die op eenvoudige manier parallel lopen: de geschiedenis van de ophanden zijnde komst van Christus met haar gevolgen voor Brussel en inwoners, en daarnaast de persoonlijke ervaringen van de hoofdpersoon/verteller: het overlijden van zijn moeder, de kennismaking met de buurman en de verhouding tussen hem en zijn vrouw Veronique, alsmede zijn gemoedstoestand onder al die omstandigheden. Dit klinkt overigens ingewikkelder dan het is. Veel kans om je te identificeren met personages geeft Verhulst de lezer niet; geregeld laat hij een opgepakte verhaallijn even verderop alweer liggen.
  Perspectief De ik-verteller zonder naam vertelt vanuit een tijdstip achteraf de hele geschiedenis. Doordat hij daarbij ook overwegingen betreffende het schrijven/vertellen zelf heeft, is er in feite sprake van een perspectief bij een ik-personage en een auctoriaal perspectief bij een verteller die commentaar kan geven op de vertelling. Het eerste overheerst. Er zijn geen expliciete toespelingen op de mogelijkheid dat de verteller Verhulst zelf zou zijn.
  Betekenis Voor N3-lezers zal het een zware dobber zijn de betekenis van veel van wat Verhulst aan de orde stelt, te bevatten. N4- en N5-lezers die al wat meer in staat zijn te analyseren en bereid zijn onderzoek te doen, zullen genieten van de felle kritiek die het verhaal bevat op de hedendaagse samenleving, gedragingen van de moderne mens, grappen aangaande de schijnheiligheid van geestelijken en de katholieke kerk, de staatkundige lulligheid van België. N5-lezers zullen wellicht ook een antenne hebben voor de lofzang die het boek tegelijk is op België. Het gaat niet alleen om 'het verdriet van België'.  

Relevante bronnen voor docenten

  scholieren.com | Kees van der Pol, Bespreking van De intrede van Christus in Brussel
tzum.info | Koen Schouwenburg, 'Met bier, worst en hoedjes wachten op Jezus Christus'

 

Geschreven door:

Gosse Koolstra