Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Over de auteur

Anne Frank werd in 1929 geboren in Frankfurt am Main, Duitsland. Als in 1933 Hitler aan de macht komt, besluit Annes vader Otto met zijn gezin naar Nederland te vluchten. De eerste jaren lijkt dat een juiste beslissing: Otto Frank begint een bedrijf en Anne en haar drie jaar oudere zus Margot gaan in Amsterdam naar school. Dan verslechtert ook de situatie in Nederland. Als Margot, die dan zestien jaar is, wordt opgeroepen voor de Arbeitseinsatz (dat betekent dat ze moet gaan werken in een Duits werkkamp), duikt de familie onder in wat nu bekend is als het Achterhuis. De familie Frank deelt de zolderwoning met andere onderduikers.
Op haar dertiende verjaardag, 12 juni 1942, krijgt Anne een dagboek. Annes dagboek eindigt abrupt in augustis 1944, als alle onderduikers gearresteerd worden. Iemand heeft ze verraden. De familie Frank wordt via het doorgangskamp in Westerbork naar het concentratiekamp in Auschwitz gebracht. Anne en Margot worden na twee maanden overgebracht naar Bergen-Belsen. Op 5 januari 1945 overlijdt Annes moeder, die is achtergebleven in Auschwitz. Margot overlijdt in maart 1945 in Bergen-Belsen ten gevolge van tyfus. Enkele dagen later sterft ook Anne op vijftienjarige leeftijd.
Alleen Otto Frank keert na de oorlog terug naar Nederland. Iemand heeft zijn papieren bewaard en daartussen bevindt zich ook Annes dagboek.

Inhoud

Vanaf 12 juni 1942 tot en met 1 augustus 1944 hield Anne Frank een dagboek bij. Zij kreeg dit dagboek voor haar dertiende verjaardag. Een paar weken nadat Anne in het dagboek begint te schrijven, duikt de familie onder.  Anne schrijft veel over het onderduiken, onder andere over de spanningen die het samenleven met de andere onderduiders oplevert. Daarnaast zit Anne midden in de puberteit en dat levert flinke botsingen op met haar ouders en haar zus, Margot. Anne reageert voortdurend met heftige emoties op alles wat er gebeurt in de beperkte ruimte waarin ze leeft. Daarnaast filosofeert Anne over het leven, haar dromen, de oorlog, de liefde en haar karakter totdat het dagboek op 1 augustus 1944 opeens ophoudt omdat de onderduikers op 4 augustus 1944 opgepakt worden.

Leesaanwijzingen

Je moet even wennen aan de schrijfstijl van Anne: ze groeide op in een heel andere tijd dan de pubers van nu en dat zie je terug in haar soms best moeilijke taalgebruik. Waarschijnlijk wen je snel aan deze manier van schrijven (en je leert er nog veel van ook).
Verwacht verder geen ontzettend spannend oorlogsboek wanneer je Het Achterhuis gaat lezen. Anne heeft het zo druk met zichzelf en de mede-onderduikers dat ze het soms maanden niet over de oorlog heeft.
Als je op het vmbo zit en/of moeite hebt met het lezen van dikke of moeilijke boeken, kun je met je docent bespreken of je in plaats van Het Achterhuis misschien Anne Frank: haar leven mag lezen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren.

Om over na te denken

Er zijn miljoenen Joden en andere mensen vermoord in de Tweede Wereldoorlog. Zou zo'n massale vernietiging van volkeren in onze tijd ook nog kunnen plaatsvinden? 
Anne wordt in het boek verliefd op Peter van Daan. Wanneer ben je echt verliefd? En wanneer is er sprake van een kalverliefde?
Je weet dat dit boek een echt dagboek is en je weet ook van te voren hoe het met Anne Frank afloopt. Lees je zo'n boek op een andere manier dan een boek waarvan je afloop niet weet?

Waardering

'Toen ik aan het boek begon, kon ik niet meer stoppen met lezen. Ik zat meteen helemaal in het verhaal. Het is heel mooi geschreven en soms ook aandoenlijk om de gedachten van zo'n jong meisje over bijvoorbeeld aandacht van jongens te lezen.'
Bianca, 4 havo, op: scholieren.com

'Het is een interessant boek omdat het over de Tweede Wereldoorlog gaat en dat vind ik een "leuk" onderwerp. Het is onbekend voor mij, want ik heb natuurlijk nog nooit in zo'n situatie gezeten. Het zet me aan het denken over hoe ik me zou voelen en gedragen als ik dat mee zou maken. Het is mooi om iemands dagboek te lezen omdat er veel gevoel inzit en het heel eerlijk is. Het is ook spannend omdat elk moment de Duitsers hen zouden kunnen vinden.'
Sosja, 3 vwo, op: scholieren.com

'Op het eerste gezicht leek het me een heel "leuk" boek. Ik dacht, dat naarmate de oorlog zou vorderen, er ook meer geschreven zou worden over de oorlog. Dit viel mij later wel een beetje tegen, er wordt niet heel veel verteld over de oorlog behalve over de slechte omstandigheden waarin de onderduikers leven.'
Claudia, 5 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

annefrank.org | officiële website van het Anne Frankhuis in Amsterdam; hier vind je zeer veel informatie over Anne Frank

Geschreven door:

Cilla Geurtsen

Suggesties


Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Opdrachten

BoekFrank, Anne, Het Achterhuis
NummerN1/1
Niveau1
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

de ontwikkeling van de personen in kaart brengen.

Opdracht
  1. Wie was vroeger op de basisschool je beste vriend of vriendin? Beschrijf in 50 woorden waarom je zo op diegene gesteld was.
  2. Wie is nu je beste vriend of vriendin? Beschrijf in 50 woorden hoe je denkt dat deze vriendschap er over 5 jaar uitziet.
  3. Anne Frank en de andere bewoners van het Achterhuis zaten elkaar ruim twee jaar op de lip. De verhouding tussen Anne en al deze mensen verandert in de loop van het boek. Vul onderstaand schema in.
  4. Vond je Anne aardiger aan het begin van het boek of aan het eind van het boek? Zou je bevriend met haar willen zijn. Ja of nee? Beargumenteer je antwoorden. 
Persoon    Eerste helft van het boek Tweede helft van het boek   
Margot  In het begin zijn Anne en Margot ... Later ...
Moeder In het begin vindt Anne haar moeder ...  
Vader        
        
        
         

 

Gemaakt doorCilla Geurtsen



BoekFrank, Anne, Het Achterhuis
NummerN1/2
Niveau1
Studielast3 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focushistorische context
Je leert

nadenken over wat er in Nederland/Europa gebeurde in de periode die Anne Frank beschrijft.

Opdracht

Anne Frank schrijft in haar dagboek soms een hele tijd nauwelijks over de oorlog. Daardoor vergeet je misschien soms wat er in de rest van Nederland/Europa gebeurde. In deze opdracht ga je een tijdlijn maken waarin je Annes leven een plaats geeft én de gebeurtenissen in Nederland/Europa verwerkt.

A

Lees de instructie helemaal door voordat je begint.

  1. Gebruik een vel A3-papier. Trek in het midden van het papier een lijn over de lengte. Noteer de volgende jaartallen: 1929, 1933, 1940, 1942, 1944, 1945, 1947. Zorg dat het deel 1942-1944 twee derde van de tijdlijn beslaat.
  2. Aan de ene kant van de tijdlijn noteer je gebeurtenissen uit de 'kleine' geschiedenis van Anne Frank en haar familie. Voor de periode 1942-1944 kies je 10 gebeurtenissen die Anne in haar dagboek beschrijft. 
  3. Aan de andere kant van de tijdlijn noteer je gebeurtenissen uit de 'grote' geschiedenis.
    In bron 1 vind je alle informatie die je nodig hebt.
    Zoektip: ga vanuit de Anne Frank tijdlijn naar 'Onderwerpen'. Bestudeer de informatie onder 'De Jodenvervolging' en 'De Wereldoorlogen'.

B

Ben je door het maken van deze opdracht anders tegen het dagboek van Anne Frank aan gaan kijken? Kies uit de volgende stellingen de stelling die het meest op jou van toepassing is en licht je keuze toe in ongeveer 50 woorden. (Als je echt niet kunt kiezen, mag je ook twee stellingen kiezen.)
A. Door de opdracht wordt Annes dagboek verdrietiger.
B. Door de opdracht begrijp je Annes dagboek beter.
C. Door de opdracht heb ik meer geleerd over de Jodenvervolging.
D. Door de opdracht ben ik niet anders tegen Annes dagboek aan gaan kijken.
E. Anders, namelijk …

Bronnen
  1. annefrank.org | 'Anne Frank tijdlijn'
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Opdrachten

BoekFrank, Anne, Het Achterhuis
NummerN2/1
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusperspectief
Je leert

de gebeurtenissen in het boek vanuit een ander standpunt bekijken.

Opdracht

Het Achterhuis is helemaal geschreven vanuit het perspectief van Anne Frank. Je leest alleen wat zij voelt en denkt en wat zij van de gebeurtenissen en vooral van de mensen in huis vindt. Bij deze opdracht ga je nadenken over hoe de andere personen in het Achterhuis tegen Anne aankijken.

  1. Beschrijf de laatste discussie of ruzie die je met je ouders, verzorgers of een ander familielid had.
    a. Waar ging de discussie of ruzie over?
    b. Wat waren jouw argumenten?
    c. Wat waren de argumenten van de ander?
    d. Hoe zou het komen dat jullie zo verschillend over bepaalde dingen denken?
  2. a. Kies nu een persoon uit het boek die je het meest aanspreekt. Je moet wel iemand kiezen die ook ondergedoken is. Kijk wel even hoe die persoon heet in jouw editie. In sommige edities van het boek staan de pseudoniemen die Anne verzonnen heeft, in andere edities hebben mensen hun eigen naam behouden.
    b. Blader het boek nog eens door en markeer met post-its de fragmenten waar Anne het over het door jou uitgekozen personage heeft. Kies vervolgens een fragment uit waarin sprake is van een conflict of ruzie. Maak hier een kopie van en voeg deze bij de opdracht.
  3. Nu ga je het verhaal omdraaien. Je gaat het uitgezochte dagboekfragment herschrijven vanuit het andere personage. Je mag ook eerdere gebeurtenissen uit het verhaal erbij betrekken. Je fragment wordt 500 tot 750 woorden lang. Breng het standpunt van jouw personage in de discussie of ruzie goed naar voren. Je bekijkt de ruzie of discussie als het ware van de andere kant.
  4. Geef ten slotte antwoord op de volgende vragen. Gebruik per vraag minstens 100 woorden: alleen met ja of met nee antwoorden is niet voldoende, je moet argumenten voor je antwoorden aandragen.
    a. Het Achterhuis is een dagboek. Wat zijn de belangrijkste gevolgen voor het verhaal dat je alles alleen maar vanuit Annes standpunt leest? 
    b. Ben je door deze opdracht ook meer gaan nadenken over de gevoelens en standpunten van de andere personen in het huis?
    c. Kun je je ook beter verplaatsen in die andere persoon, nu je deze opdracht gedaan hebt?
    d. Is je sympathie ook verschoven van bijvoorbeeld Anne naar haar moeder? Of heb je nog even veel sympathie voor of een hekel aan Anne?  Beargumenteer je antwoorden.
    e. Zou je bij een ruzie thuis je nu ook meer kunnen verplaatsen in bijvoorbeeld je ouders? Leg uit.
Gemaakt doorCilla Geurtsen



BoekFrank, Anne, Het Achterhuis
NummerN2/2
Niveau2
Studielast2,5 slu
Werkvormindividueel
Focustaalgebruik
Je leert

reflecteren op het taalgebruik.

Opdracht

Misschien heb je je tijdens het lezen van Het Achterhuis verbaasd over Annes taalgebruik. Ze heeft een grote woordenschat, maakt moeilijke zinnen en lijkt soms erg wijs voor haar leeftijd. Het is moeilijk voor te stellen dat Anne Frank net zo oud was als de gemiddelde brugklasser toen zij begon in haar dagboek te schrijven. Dat Anne dertien was toen ze met haar dagboek begon, wil niet zeggen dat iemand van dertien haar dagboek gemakkelijk kan lezen.
Voor deze opdracht ga je een fragment zo herschrijven, dat de 'gemiddelde brugklasser' het beter begrijpt.

  1. Kies een fragment van ongeveer één bladzijde dat jij mooi, interessant, belangrijk, ontroerend of iets anders vond en licht je keuze toe.
  2. Herschrijf het fragment. Doe het zo:
    - vervang woorden die de gemiddelde brugklasser niet kent door synoniemen of omschrijvingen;
    - maak van (heel) lange zinnen meerdere kortere zinnen;
    - leg dingen uit die iemand die alleen dit fragment leest niet kan weten (bijvoorbeeld een persoon die eerder is geïntroduceerd);
    - leg dingen uit die te maken hebben met de omstandigheden in Nederland in 1942-44 (onderduik, voedselbonnen, verduistering, etc.).
    Je mag kiezen of je er een lopende tekst van maakt of dat je liever hier en daar voetnoten plaatst om dingen uit te leggen.
  3. Vergelijk jouw versie met die van Anne Frank. Kunnen brugklassers beter jouw vereenvoudigde versie lezen? Of kunnen ze beter wachten tot ze wat ouder zijn en dan Annes versie lezen? Licht je antwoord toe met behulp van twee argumenten. 
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Opdrachten

BoekFrank, Anne, Het Achterhuis
NummerN3/1
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focuskwesties
Je leert

je mening over de ontkenning van de Holocaust vormen en verdedigen.

Opdracht

In zijn cabaretprogramma Zonder pardon (2008/2009) maakt Theo Maassen grappen over Hitler en de Jodenvervolging. In deze opdracht ga je nadenken over de vraag wat jij daarvan vindt.

A

Bekijk het fragment van Theo Maassen (bron 1). Noteer welk gevoel dit fragment bij je oproept. Kies uit:
A. Ik voel me er ongemakkelijk bij.
B. Ik moest erom lachen.
C. Ik vind dit veel te ver gaan.
D. Ik moest wel lachen, maar eigenlijk vind ik dat dit te ver gaat.
E. Anders, namelijk …

B

Theo Maassen zegt in dit fragment zelf dat het maken van grappen over de Jodenvervolging verboden is.

  1. Bestudeer de rest van de bronnen. Is wat Theo Maassen zegt waar?
  2. Leg uit wat in Nederland precies wel en niet is toegestaan.
  3. Wat is de mening van de ChristenUnie over het ontkennen van de Holocaust? Noteer het belangrijkste argument van de ChristenUnie.
  4. Wat is de mening van Mark Rutte? Noteer zijn belangrijkste argument.
  5. Met wie ben jij het eens? Licht je antwoord toe aan de hand van drie argumenten.

C

Je gaat een korte presentatie (ongeveer 5 minuten) voor de klas houden. Na je presentatie discussieer je kort met enkele klasgenoten. In je presentatie neem je de volgende onderdelen op:
- een korte schets van het leven van Anne Frank en haar dagboek;
- jouw mening over het dagboek van Anne Frank, ondersteund met drie argumenten en voorbeelden;
- het fragment van Theo Maassen;
- jouw mening over het fragment van Maassen;
- een samenvatting van de maatschappelijke discussie over de ontkenning van de Holocaust;
- een duidelijke stelling (jouw mening) over de ontkenning van de Holocaust;
- drie argumenten waarmee je je stelling ondersteunt.

Vraag aan het einde van je presentatie: 'Wie is het niet met mij eens?' Vraag je docent om de discussie te leiden. Z/hij zorgt ervoor dat je tegenstanders aan het woord komen en dat jij op hun inbreng kunt reageren.

D

Wat is jouw ervaring? Heeft het lezen van het dagboek van Anne Frank een rol gespeeld in jouw mening over de ontkenning van de Holocaust?

Bronnen
  1. youtube.com | Theo Maassen, 'Adolf Hitler', in: Zonder pardon
  2. klauwaert.blogspot.nl | 'Rutte: Holocaust ontkennen moet kunnen' (27 mei 2009)
  3. christenunie.nl | 'Maak het ontkennen van de Holocaust strafbaar' (9 juli 2009)
  4. nrc.nl | Ger Groot, 'Stel ontkenning Holocaust niet zomaar strafbaar' (15 juli 2009)
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekFrank, Anne, Het Achterhuis
NummerN3/2
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusverschillende versies vergelijken
Je leert

verschillende versies van het dagboek van Anne Frank vergelijken en beoordelen.

Opdracht

Voor wie?
Dit is een goede en leuke opdracht voor als je zelf een dagboek bijhoudt en/of van schrijven houdt.

In de lente van 1944 hoorde Anne Frank op de radio een minister zeggen dat na de oorlog alle getuigenissen van het lijden van het Nederlandse volk onder de Duitse bezetting verzameld en openbaar moesten worden gemaakt. Als voorbeeld noemde hij onder andere dagboeken. Onder de indruk van deze oproep besloot Anne dat ze na de oorlog haar dagboek uit wilde geven. Anne Frank heeft vervolgens haar dagboek deels herschreven. Er bestaan dus twee versies van de dagboeken. De eerste, originele versie die Anne als werkelijk dagboek heeft geschreven; en de tweede, door haarzelf herschreven versie. De eerst gepubliceerde uitgave uit 1947 onder de titel Het Achterhuis, waarin de uitgeverij en Annes vader veranderingen hebben doorgevoerd, kun je beschouwen als derde versie.
Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) heeft een speciale uitgave gemaakt van de dagboeken van Anne Frank waarin deze drie versies onder elkaar staan (zie afbeelding). Je kunt dus in één oogopslag zien wat er veranderd is.

Het achterhuis_opdr N3e  

In deze opdracht ga je zelf een dagboekfragment herschrijven, zodat het geschikt voor publicatie is.

A

Haal de editie van het NIOD uit de bibliotheek. Kies een fragment waarin Anne schrijft over een conflict of spanningen met een van haar medebewoners van het Achterhuis. Noteer de datum. Bestudeer nauwgezet de a-, b- en c-versie van dit fragment.

  1. Noteer zo veel mogelijk, maar ten minste vijf, verschillen tussen Annes eerste, 'echte' dagboek (versie a) en de door haar verbeterde versie b.
  2. Probeer in eigen woorden uit te leggen wat Annes bedoeling waarschijnlijk is geweest toen zij haar dagboeken herschreef. Wilde ze misschien anderen ontzien? Een positiever beeld van zichzelf schetsen? Licht je antwoord toe met behulp van twee voorbeelden.

B

Als je zelf een dagboek bijhoudt, zoek je een passage die gaat over een conflict of spanningen met een van je familieleden of vriend(inn)en. Dit fragment is van jou en hoef je aan niemand te laten zien.
Als je geen dagboek bijhoudt, schrijf je ongeveer één bladzijde over een conflict of spanningen met iemand anders. Probeer, net zoals Anne Frank, eerlijk en diep in jezelf te kijken en het gewoon zo op te schrijven als jij het ervaart. Deze bladzijde is persoonlijk; die hoef je aan niemand te laten lezen en ook niet in te leveren.

C

Je gaat nu doen wat Anne heeft gedaan. Je stelt je voor dat je je dagboek wilt publiceren. Bekijk je antwoord op de A-vragen nog een keer. Herschrijf je eigen dagboekfragment op dezelfde manier als Anne Frank. Denk eraan dat je deze versie wel moet inleveren.

D

Vergelijk in de NIOD-editie de b- en c-versie van het fragment dat je bij opdracht A hebt gekozen. Annes b-versie is geredigeerd door haar vader en de uitgever. Stel je voor dat je eigen b-versie geredigeerd zou worden door je vader (of je moeder). Zouden zij nog dingen willen weglaten of veranderen? Zo ja, welke? Waarom?

E

  1. Welke versie van het dagboek van Anne Frank heb jij gelezen?
  2. Welke versie van het dagboek geeft volgens jou de meest betrouwbare informatie? Licht je antwoord toe.
  3. Zou je, nu je deze opdracht hebt gemaakt, liever een andere versie hebben gelezen? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. De dagboeken van Anne Frank. Amsterdam: Bert Bakker, 2004.
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het Achterhuis - Frank, AnneNiveau 2

Het Achterhuis

Auteur:Frank, Anne
Jaar uitgave:1947
Uitgeverij:Bert Bakker
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:302
Genre:dagboek
Tags:Joods milieu, oorlogservaringen, Holocaust
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als e-book, als luisterboek (voorgelezen door Carice van Houten) en op Daisy-rom.
Het verhaal van Anne Frank is voor Uitgeverij Eenvoudig Communiceren herverteld door Marian Hoefnagel onder de titel Anne Frank: haar leven (2008).
In 2014 is het dagboek door Leon de Winter en Jessica Durlacher voor toneel bewerkt onder de titel Anne.
In 2017 is Het Achterhuis 70 jaar na de eerste publicatie in stripvorm uitgebracht.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 14 december 2017.

 

Introductie

Anne Frank werd in 1929 geboren in Frankfurt am Main, Duitsland. Als in 1933 Hitler aan de macht komt, besluit Annes vader Otto met zijn gezin naar Nederland te vluchten. De eerste jaren lijkt dat een juiste beslissing: Otto Frank begint een bedrijf en Anne en haar drie jaar oudere zus Margot gaan in Amsterdam naar school. Dan verslechtert ook de situatie in Nederland. Als Margot, die dan zestien jaar is, wordt opgeroepen voor de Arbeitseinsatz (dat betekent dat ze moet gaan werken in een Duits werkkamp), duikt de familie onder in wat nu bekend is als het Achterhuis. De familie Frank deelt de zolderwoning met andere onderduikers.
Op haar dertiende verjaardag, 12 juni 1942, krijgt Anne een dagboek. Daar schrijft ze in tot 5 decemer 1942. Dan is het vol. Dit dagboek wordt Dagboek 1 genoemd. Op 22 december 1943 krijgt ze van haar vader een schoolschriftje, dat nu bekend staat als Dagboek 2. Waarschijnlijk heeft Anne in de periode december 1942 - december 1943 ook een dagboek bijhouden, maar is dit verloren gegaan. Na Dagboek 2 volgt Dagboek 3, ook een schoolschriftje, dat abrupt eindigt in augustus 1944,  als alle onderduikers gearresteerd worden. Iemand heeft ze verraden. De familie Frank wordt via het doorgangskamp in Westerbork naar het concentratiekamp in Auschwitz gebracht. Anne en Margot worden na twee maanden overgebracht naar Bergen-Belsen. Op 5 januari 1945 overlijdt Annes moeder, die is achtergebleven in Auschwitz. Margot overlijdt in maart 1945 in Bergen-Belsen ten gevolge van tyfus. Enkele dagen later sterft ook Anne op vijftienjarige leeftijd.
Alleen Otto Frank keert na de oorlog terug naar Nederland. Iemand heeft zijn papieren bewaard en daartussen bevinden zich ook Annes dagboeken.

Inhoud

Vanaf 12 juni 1942 tot en met 1 augustus 1944 hield Anne Frank een dagboek bij. Zij kreeg dit dagboek voor haar dertiende verjaardag. Een paar weken nadat Anne in het dagboek begint te schrijven, duikt de familie onder. Anne schrijft veel over het onderduiken, onder andere over de spanningen die het samenleven met de andere onderduiders oplevert. Daarnaast zit Anne midden in de puberteit en dat levert flinke botsingen op met haar ouders en haar zus, Margot. Anne reageert voortdurend met heftige emoties op alles wat er gebeurt in de beperkte ruimte waarin ze leeft. Daarnaast filosofeert Anne over het leven, haar dromen, de oorlog, de liefde en haar karakter totdat het dagboek op 1 augustus 1944 opeens ophoudt omdat de onderduikers op 4 augustus 1944 opgepakt worden.

Moeilijkheid

Voor leerlingen op N2 zullen de voornaamste struikelblokken de dikte van het boek en het taalgebruik zijn. Anne Frank heeft, zeker in vergelijking met leerlingen van dezelfde leeftijd van tegenwoordig, een zeer uitgebreide woordenschat. Het ietwat formele taalgebruik staat de identificatie met de hoofdpersoon waarschijnlijk wel wat in de weg. Dat het hier een echt dagboek betreft spreekt de lezers daarentegen zo aan dat dat bovenstaande hobbels wegneemt. Verder verwachten sommige leerlingen, op alle niveaus, een spectaculair oorlogsboek. Dan komen ze bedrogen uit, want het boek draait vooral om de dagelijkse onderduikbeslommeringen.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicereden factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Het boek bevat 304 pagina's. Dat is een dikke pil voor lezers op N1 en ook voor veel lezers op N2. Leerlingen op N3 zullen geen problemen hebben met de dikte van het boek.
  Interesses Het boek is geschikt voor leerlingen die geïnteresseerd zijn in waargebeurde verhalen. De oorlog speelt niet eens zo'n grote rol, het dagboek handelt meer over de alledaagse gang van zaken tijdens het onderduiken. Het boek spreekt meisjes meer aan dan jongens, omdat het vanuit een vrouwelijk perspectief is beschreven.
  Algemene kennis Het verdient aanbeveling om enige achtergrondkennis over de Duitse bezetting en de Holocaust te hebben. 
  Specifieke literaire en culturele kennis Voor dit boek is geen specifieke literaire en culturele kennis nodig. 

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Het woordgebruik in Het Achterhuis is voor een lezer op N1 en N2 pittig. Anne Frank wilde graag schrijfster worden en heeft veel aandacht aan haar dagboek besteed. Zo langzamerhand begint het boek ook behoorlijk gedateerd te raken. Veel zaken die beschreven worden, zullen de lezers onbekend voorkomen. 
  Zinsconstructies Over de zinsconstructies zullen lezers op N1 en N2 kunnen struikelen. Wel treedt er waarschijnlijk snel gewenning op. Een kwestie van het boek even een kans geven dus. Lezers op N3 kunnen het niveau uitstekend aan. 
  Stijl Anne Frank wilde niets liever dan schrijfster worden. Ze besteedt vanaf het begin van haar dagboek duidelijk aandacht aan haar taal. De vraag of Anne inderdaad schrijftalent heeft is een uitdaging voor lezers op N3. 

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters Je leert vooral het karakter van Anne heel goed kennen. Ze reflecteert voortdurend op haar eigen doen en laten. Ze kan daarbij opeens heel scherp richting anderen zijn, maar ze spaart zichzelf ook niet. De verhouding van Anne tot de andere bewoners verandert voortdurend. 
  Aantal karakters  Er wonen maar acht mensen in het Achterhuis. Verder worden de onderduikers door een aantal mensen geholpen. Wie precies wat doet zal voor sommige lezers op N1 en N2 onduidelijk blijven, maar er is voor de geïnteresseerden veel informatie over deze mensen te vinden. 
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de  karakters Het is voor lezers op N3 uitdagend om parallellen te trekken tussen hun eigen puberteit en die van Anne. Later in het boek trekt Anne ontzettend naar Peter toe. Daardoor leer je Peter ook veel beter kennen. De vraag of Anne nu echt verliefd is op Peter is, is interessant om over na te denken.  

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Het boek bevat amper actie. De actie zit er voornamelijk in dat je weet dat de onderduikers opgepakt gaan worden. Het oorlogsgeweld blijft grotendeels op de achtergrond, hoewel de onderduikers de oorlog via Radio Oranje wel goed volgen. Lezers die niet goed op de hoogte zijn van het ontbreken van deze actie kunnen teleurgesteld raken in dit boek. 
  Chronologie De dagboekfragmenten zijn chronologisch geordend. Wel kom je in latere versies soms ingelaste stukken tegen. Voorin het boek staat een verantwoording van de keuzes die gemaakt zijn bij het bezorgen van de edities. Het gaat ook lezers op N3 boven de pet om daar al te veel notie van te nemen. Verder blikt Anne regelmatig terug wanneer ze dingen over haar leven en haar familie gaat uitleggen. Deze overgangen zijn zo goed gemarkeerd dat ze ook voor lezers op N1 geen probleem opleveren. 
  Verhaallijn(en) Er is sprake van één verhaallijn.
  Perspectief Het boek is vanuit Anne Frank geschreven. Voor leerlingen op N1 en N2 is het een uitdaging om het verhaal eens vanuit een ander perspectief te bekijken. 
  Betekenis Voor lezers op N1 is het vooral aantrekkelijk dat het boek echt gebeurd is. Dat zal de voornaamste insteek zijn dat ze het boek willen lezen. Zij zullen het pubergedrag van Anne waarschijnlijk wel herkennen en verder vooral stil staan bij de tragische afloop van Annes leven.
N2-lezers zullen het boek in een iets breder kader kunnen plaatsen. Zij zullen misschien al wat meer oog hebben voor de karakterontwikkeling van Anne Frank.
Lezers op N3 zullen kunnen reflecteren op het schrijverschap van Anne. Ook de levensvisie van Anne is interessant voor lezers van dit niveau.  Verder kunnen deze lezers ook reflecteren op de betekenis van Anne Frank voor de wereld. 

Relevante bronnen voor docenten

  annefrank.org | informatie over Anne Frank, beeldmateriaal, lesbrieven en lestips

Opmerking

  Voor (vmbo-)leerlingen die moeite hebben met technisch en/of begrijpend lezen is Anne Frank, haar leven (Amsterdam, Uitgeverij Eenvoudig Communiceren, 2008) aan te bevelen. Het dagboek wordt in eenvoudige woorden, korte zinnen en in de derde persoon herverteld door Marion Hoefnagel.

  

Geschreven door:

Cilla Geurtsen